Microfinanciering
Microfinanciering

Microkredieten om het leven in eigen handen te kunnen nemen

Alterfin financiert microfinancieringsinstellingen zodat die meer microkredieten kunnen toestaan om de lokale ontwikkeling, zowel op economisch als op maatschappelijk vlak, te ondersteunen. De microfinancieringsinstellingen (MFI’s) bieden mensen met een laag inkomen, die geen of slechts moeilijk toegang hebben tot de formele financiële sector (klassieke banken), een volledig pakket financiële diensten aan (onder andere microkredieten). 

Eind 2016 bedroegen de investeringen in microfinancieringsinstellingen 35,3 miljoen euro, goed voor 52% van alle investeringen die Alterfin beheert. Die financieringen zijn gespreid over 71 instellingen: 50 in Latijns-Amerika, 17 in Afrika en 4 in Zuidoost-Azië.

De maatschappelijke verwezenlijkingen van onze microfinancieringspartners

Eind 2016 financierden onze MFI-partners 1.297.995 klanten in de hele wereld. Door bevolkingsgroepen toegang te geven tot een financieringsbron die hen voordien geweigerd werd, kunnen deze groepen hun inkomsten beter spreiden, hun activiteiten ontplooien die hen een inkomen opleveren en kunnen ze zich in het lokale economische weefsel integreren (SDG 8). Daarnaast spelen de leningen voor onderwijs of huisvesting en de niet-financiële diensten (uiteenlopende opleidingen, gezondheidszorg (SDG 3), enz.) in op de ruimere behoeften van deze mensen en hun gezinnen, zodat ze hun levensstandaard zien verbeteren.

Klantenbescherming

Alterfin schaart zich achter de ‘Smart Campaign’, een wereldwijd initiatief dat de betrokken partijen in de sector van de microfinanciering bijeen wil brengen rond een gemeenschappelijke doelstelling: de klanten van de microfinancierings-instellingen beschermen en dat in alle aspecten van hun relatie met de MFI’s. Dit initiatief is dankzij de formulering van 7 Principes van de Klantenbescherming (zie hieronder) een referentie geworden in de wereld van de microfinanciering. Deze principes vormen de basis van een ethisch verantwoorde microfinanciering met respect voor de klanten.  

Zo heeft 67% van onze partners de ‘Principes van de klantenbescherming’ ondertekend. Bovendien controleert de Investment Manager tijdens elk bezoek of de microfinacieringsinstelling de Principes volgt. Hij of zij onderzoekt bijvoorbeeld de lijst met producten en diensten die de MFI levert en beoordeelt of die aan de behoeften van de klanten tegemoet komen. De Investment Manager interesseert zich ook voor de manier waarop de bepalingen en voorwaarden aan de klanten worden uitgelegd, en voor de manier waarop de MFI het vermogen van de klant om terug te betalen, beoordeelt. Dat moet een te grote schuldenlast voor de klant voorkomen. 

De principes van de Klantenbescherming

  1. Aangepaste producten uitwerken en aanbieden
  2. Een te hoge schuldengraad voorkomen
  3. Transparantie
  4. Verantwoorde tarieven
  5. Eerlijke en respectvolle relatie met de klant
  6. De gegevens van de klant vertrouwelijk behandelen
  7. Procedures om klacht op te lossen

Verantwoorde rentetarieven

Vaak is het grote publiek verwonderd over de op het eerste gezicht hoge rentetarieven die de eindklanten van de microfinancierings-instellingen moeten betalen. Er zijn echter verscheidene redenen waarom de rente-tarieven van de MFI’s hoger liggen dan die van de gewone banken. 

Enerzijds liggen de exploitatiekosten bij een MFI per definitie hoger: 10.000 leningen van 100 dollar toekennen, kost operationeel gezien meer dan het toekennen van één lening van een miljoen dollar. Microkredieten impliceren hoge lasten op het terrein (sociale en technische ondersteuning, verplaatsingen van de kredietagenten om de klanten thuis en op het werk te bezoeken, enz.), want naast de toekenning van het krediet, staat de begeleiding van de micro-ondernemer centraal in de relatie tussen de MFI en haar klant. Daarnaast werkt Alterfin hoofdzakelijk met MFI’s die in landelijke gebieden actief zijn. Een gevolg daarvan is dat hun klanten vaak in afgelegen regio’s wonen wat extra verplaatsingskosten met zich meebrengt waardoor de financiering en het beheer van de terugbetalingen nog duurder worden. Nog andere factoren spelen een rol: de financieringskosten voor de MFI alsook de kosten om zich tegen de wanbetaling van de klanten in te dekken die over het algemeen weinig of geen borg kunnen geven. Om al die kosten te dekken, die in verhouding veel hoger zijn dan bij een klassieke bank, moet de instelling wel hogere rentetarieven hanteren. Bij Alterfin zijn we van mening dat de MFI’s terecht hun exploitatiekosten moeten dekken, maar tegelijk moedigen we ze aan om hun efficiëntie te verhogen zodat die kosten zo laag mogelijk blijven. Bovendien mogen de hoge rentetarieven in geen geval dienen om de aandeelhouders van de MFI’s grote dividenden uit te keren. Alterfin controleert dus ook heel aandachtig het winstniveau en de winstbestemming van zijn MFI-partners. 

Die vaststellingen gelden voor de hele sector van de microfinanciering. Dat neemt echter niet weg dat zowel de gemiddelde leningen die gegeven worden, als de rentetarieven sterk van regio tot regio kunnen verschillen. 

In Bolivia legt een nationale wet de maximumtarieven vast die de MFI’s van het land mogen toepassen. In Argentinië daarentegen worden de MFI’s door factoren die eigen zijn aan het land en aan de sector van de microfinanciering gedwongen om hoge tarieven te hanteren (extreem hoge inflatie, bijzonder hoge exploitatiekosten en financieringskosten). Daardoor liggen de jaartarieven in Bolivia op ongeveer 20% en benaderen ze in Argentinië haast de 100%.

Diensten op maat

Naast microkredieten biedt de meerderheid van onze MFI-partners nog andere financiële diensten aan: 77% biedt bijvoorbeeld verzekeringen aan (levensverzekering, ziekte-verzekering, enz.) en 54% spaardiensten. 

Bovendien omvat het aanbod van de meeste MFI-partners naast financiële diensten ook een reeks van niet-financiële diensten. 75% van onze partners biedt hun volwassen klanten opleidingen om de toegekende financiële producten en diensten beter te kunnen gebruiken. 53% van onze MFI-partners helpt vrouwen om zelfstandiger te worden en om de sociale ongelijkheid en beperkingen die ze ondervinden, te verminderen. Tenslotte biedt 22% ook diensten op het valk van gezondheidszorg aan. Al die diensten vullen elkaar aan en precies dat stelt micro-ondernemers in staat om hun activiteiten op lange termijn te ontwikkelen.

Hulp aan achtergestelde bevolkingsgroepen

In de landen waar Alterfin actief is, weigeren de lokale, klassieke banken vaak om landbouwers te financieren wegens een gebrek aan waarborgen. De microfinanciering is dus een alternatief voor die mensen die hoofdzakelijk van de landbouw, of meer algemeen, in landelijke gebieden leven. De landelijke bevolking, die op familiale landbouw aangewezen is, helpen is essentieel in de strijd tegen honger in de wereld (SDG 2). Alterfin onderzoekt nauwgezet de draagwijdte van de activiteiten van onze MFI-partners op dat vlak. Zo leeft 69% van de klanten van onze MFI-partners in landelijke gebieden. 

Behalve de landbouwbevolking worden ook de vrouwen bijzonder getroffen door financiële uitsluiting en door armoede. Dankzij micro-kredieten, die vrouwen de middelen geven om een bedrijfje op te starten, zijn deze voor en een instrument van economische en sociale emancipatie geworden (SDG 5). Omdat onze MFI-partners dat maar al te goed beseffen, stellen ze zich tot doel om een groot aantal vrouwen in hun klantenbestand op te nemen. 63% van de klanten van onze MFI-partners zijn dan ook vrouwen.

Microkredieten zijn gemiddeld lager dan het gemiddelde BBP per inwoner

Het gemiddelde krediet dat onze partners aan hun klanten geven, varieert aanzienlijk volgens de regio: 435 euro in Afrika, 1.708 euro in Midden-Amerika, 1.980 euro in Zuid-Amerika en 2.000 euro in Azië. 

In elk land ligt het gemiddelde krediet echter aanzienlijk lager dan het gemiddelde bruto binnenlands product per inwoner. Dat bewijst dat onze partners met relatief arme bevolkingsgroepen werken. 

Microfinanciering kan dus een instrument zijn om uit de armoede te geraken (SDG 1) en om de ongelijkheid te verminderen (SDG 10).