In de koffiesector van Centraal-Amerika vertegenwoordigen vrouwen tussen 19% en 34% van de producenten.

Ondanks hun rol zijn leiderschapsposities en financiële autonomie nog steeds verdeeld. Meer ruimte voor vrouwen is niet alleen een kwestie van rechtvaardigheid, maar is ook essentieel voor veerkrachtige plattelandseconomieën.

Dat zien we in het noorden van Nicaragua, via onze langdurige partner Unión de Cooperativas Agropecuarias San Juan del Río Coco R.L. (UCA SJRC), met wie we sinds 2012 samenwerken.

Vrouwen in leiderschap: een bewuste keuze

UCA werd opgericht om de bestaansmiddelen van kleinschalige koffieproducenten te verbeteren. Vandaag verenigt de coöperatie ongeveer 480 leden, waarvan 27% vrouwen, een belangrijke aanwezigheid in sector die traditioneel door mannen wordt gedomineerd.

De coöperatie heeft toegang opgebouwd tot markten voor speciality coffee en internationale certifieringen behaald. Daardoor kunnen producenten rekenen op eerlijke en stabiele prijzen.

Door samen te werken, versterken de leden hun onderhandelingspositie en investeren ze in duurzame landbouwpraktijken. UCA biedt ook financiële diensten die afgestemd zijn op landbouwcycli: kortlopende leningen voor het beheer van plantages, middellange financiering voor apparatuur zoals ontpulpingsmachines, en langetermijnondersteuning voor de vernieuwing van plantages en kleinschalige verwerkingsinfrastructuur.

De transformatie van de coöperatie hangt nauw samen met het leiderschap van Griselda Jarquín López, die al meer dan twee decennia lang algemeen directrice is.

Toen zij in 2002 deze rol opnam, stond UCA dicht bij een faillissement. Het vertrouwen was broos, middelen schaars en het idee dat een vrouw een koffiecoöperatie zou leiden, was allesbehalve zelfsprekend.

“Ik nam de uitdaging aan in 2002. Het was een reis vol leermomenten, twijfels en obstakels, zeker in een sector die door mannen wordt gedomineerd,” herinnert ze zich. “In het begin had ik geen ervaring, enkel angsten… maar ook dromen – de mijne en die van de producenten die geloofden in de heropbouw van de coöperatie.”

In een context waar vrouwelijke leiders zeldzaam waren, hielp haar doorzettingsvermogen om het bestuur te stabiliseren, het vertrouwen te herstellen en de financiële discipline opnieuw op te bouwen. Het aantal leden groeide van 60 naar 480 producenten.

“Mijn grootste motivatie is altijd geweest om onze levensstandaard te verbeteren – en dat is gelukt. Ik ben trots om te zien hoe zowel vrouwen als mannen zijn gegroeid.”

Vandaag nemen vrouwen niet alleen deel als producenten, maar zijn ze ook steeds vaker betrokken bij het bestuur en de besluitvorming binnen de coöperatie. Vrouwen die vroeger vooral op de achtergrond bijdroegen, zijn vandaag zichtbaar als volwaardige leden. Sommigen beheren hun eigen percelen en investeringen, anderen nemen leidinggevende rollen op.

“Wanneer vrouwen toegang krijgen tot financiering en leiderschap, worden ze economisch onafhankelijk,” legt Griselda uit. “Ze nemen betere beslissingen – voor hun gezin, hun plantage en hun gemeenschappen.”

De coöperatie ondersteunt ook praktische innovatie.

In samenwerking met Ayuda en Acción stelde UCA onlangs zonnedrogers ter beschikking aan 40 vrouwelijke producenten. Traditionele droogmethoden stellen koffiebonen bloot aan onvoorspelbaar weer, wat de kwaliteit en prijs beïnvloedt. Zonnedrogers zorgen voor meer controle en consistentie, wat de kwaliteit van de koffie verbetert en de weg opent naar premium markten.

Deze verbeteringen lijken technisch, maar dragen rechtstreeks bij aan stabielere inkomsten en langdurige veerkracht.

Van internationaal engagement naar menselijk rendement

Onze samenwerking met UCA illustreert wat we doorheen de jaren hebben geleerd: empowerment ontstaat niet door één losse interventie. Het groeit wanneer organisaties duurzame toegang hebben tot markten, financiering en leiderschapskansen.

Dit inzicht vormt de basis van onze gendergerichte investeringsaanpak.

We ondersteunen organisaties die de deelname van vrouwen vergroten — niet alleen als producenten, maar ook als leden, leiders en besluitvormers. Inclusie is geen bijkomstigheid maar bepaalt hoe we onze partners selecteren en begeleiden op lange termijn.

In dit Internationaal Jaar van de Vrouwelijke Landboouwer moet erkenning zich vertalen in verantwoordelijkheid.

Vrouwelijke landbouwers ondersteunen betekent de omstandigheden versterken die ervoor zorgen dat hun leiderschap en beslissingen vorm kunnen geven aan de landbouw- en voedselsystemen zijn waarvan we allemaal afhankelijk zijn.

Wanneer vrouwen volwaardig deelnemen, worden hele gemeenschappen sterker.

Dat is wat coöperatieve financiering op lange termijn mogelijk maakt.

Dat is menselijk rendement.